اتوكلاو آزمايشگاهي چيست و كاربرد آن در آزمايشگاه ها
اتوكلاو يك سيستم ضد عفوني كننده است كه ارتباط مستقيمي با علوم آزمايشگاهي دارد. از اتوكلاو زماني استفاده مي شود كه براي استريل شدن مواد به فشار و دماي بالا نياز باشد.قيمت سكوبندي ازمايشگاهي اگر مايل هستيد اطلاعاتي در باره اتوكلاو آزمايشگاهي كسب كنيد تا انتهاي مقاله با ما همراه باشيد.
اتوكلاو آزمايشگاهي چيست؟
اتوكلاو آزمايشگاهي يكي از تجهيزات ضروري در بيمارستان ها، آزمايشگاه ها، مراكز تحقيقاتي و دندان پزشكي هاست كه كاربرد فراواني دارد. اين دستگاه يك روش فيزيكي به حساب مي آيد و به وسيله بخار تحت فشار، عمل استريليزاسيون ظروف و تجهيزات آزمايشگاهي را انجام مي دهد. اين دستگاه مفيد مي تواند تمام ويروس ها، باكتري ها و اسپورهاي موجود در ظروف آزمايشگاهي را به كمك بخار تحت فشار از بين ببرد.
كاربرد اتوكلاو آزمايشگاهي در آزمايشگاه
اين ابزار مفيد يك محفظه كنترل شده براي استريل و ضدعفوني كردن وسايل آزمايشگاهي از طريق بخار است. اتوكلاو، لوازم آزمايشگاهي را تا دماي خاصي به مدت زمان مشخصي گرم مي كند و به اين شيوه باعث استريل لوازم آزمايشگاهي مي شود. اين دستگاه به نام ضدعفوني كننده بخار هم شناخته مي شود كه در اكثر موارد از آن در مراكز بهداشتي درماني و صنايع، براي اهداف مختلف استفاده مي كنند.
يكي از روش هاي مرسوم براي ضدعفوني كردن لوازم آزمايشگاهي، استفاده از بخار با فشار و حرارت بالاست كه استريل سازي مرطوب ناميده مي شود. دستگاهي كه براي اين كار استفاده مي كنند، اتوكلاو آزمايشگاهي نام دارد. لازم به ذكر است كه استفاده از اتوكلاو براي وسايلي كه به بخار حساس هستند، كاربرد ندارد و نمي توان از اتوكلاو براي استريل كردن آن ها استفاده كرد.
اجزاي اتوكلاو آزمايشگاهي
ساده ترين مدل اين وسيله، مدل روميزي و كوچك آن است كه در ادامه به بررسي اجزاي مختلف اين اتوكلاو مي پردازيم. مي توانيم بگوييم كه تمام مدل هاي اتوكلاو از لحاظ نحوه عملكرد و اجزا، يكسان هستند؛ اما در جزئياتي باهم ديگر تفاوت دارند.
اجزاي اتوكلاو رو ميزي
اتاق فشار: اتاق فشار اصلي ترين جزء اتوكلاو رو ميزي به حساب مي آيد كه از يك پوشش بيروني و يك محفظه داخلي به وجود آمده است. محفظه داخلي را با فولاد ضد زنگ ساخته و آن را داخل محفظه بيروني قرار داده اند كه جنس آن از استيل يا يك قاب آهني است.
اتوكلاو هاي مخصوص آزمايشگاه هاي مراقبت بهداشتي، داراي يك محفظه بيروني و داخلي هستند. لوازمي كه نياز دارند استريل شوند، بايد داخل محفظه داخلي قرار گيرند. محفظه خارجي تا زماني كه به دماي استريل سازي مي رسد، بايد با بخار پر شود و بعد از استريل شدن وسايل دماي محفظه كاهش پيدا مي كند. اندازه اتاق فشار از 25 ليتر تا 3000 ليتر وجود دارد.
درب اتوكلاو: قسمت مهم بعدي اتوكلاو درب يا درپوش آن است. اين قسمت وظيفه دارد كه به عنوان يك محافظ، از ورود هوا و مواد آلوده جلوگيري و در داخل اتوكلاو حالت استريل را ايجاد كند. درب اتوكلاو از اجراي مختلفي مانند فشارسنج، دريچه اطمينان و واحد تخليه فشار/ سوپاپ تشكيل شده است.
مولد بخار: يك ديگ بخار يا ژنراتور بخار الكتريكي در زير محفظه اتوكلاو وجود دارد كه با استفاده از يك سيستم گرمايش الكترونيكي، آب را براي محفظه داخلي و خارجي گرم و توليد بخار مي كند. اگر به اندازه تعيين شده و استاندارد، در محفظه داخلي اتوكلاو آب وجود نداشته باشد، احتمال سوختن اين سيستم گرمايشي وجود دارد.
همچنين اگر آب بيش از حد لازم و قابل قبول در داخل محفظه باشد، امكان دارد با سيني ها يا ساير اجزاي موجود داخل محفظه تداخل ايجاد شود.
مولد خلأ: در بعضي از مدل هاي اتوكلاو ژنراتور خلأ را به طور جداگانه اي نصب كرده اند كه هوا را از داخل محفظه بيرون مي كشد و همين باعث به وجود آمدن خلأ در محفظه مي شود. وجود بعضي از حفره هاي هوا در داخل محفظه ممكن است سبب رشد ميكرو ارگانيسم هاي مختلف شود. به همين دليل مولد خلأ يك جزء مهم براي اين دستگاه به حساب مي آيد.
سيستم خنك كننده پساب: براي بسياري از اتوكلاوها سيستم خنك كننده پساب را قبل از لوله تخليه نصب مي كنند. به كمك اين سيستم آب داغي كه در دستگاه اتوكلاو است خنك مي شود و از آسيب رسيدن به لوله زهكشي جلو گيري مي كند.
اتوكلاو ها وظايفي را در يك راستا دنبال مي كنند و در بيشتر آن ها از مواردي كه در بالا ذكر كرديم استفاده مي شود.
نحوه عملكرد اتوكلاو آزمايشگاهي
اتوكلاو ها طبق استريليزاسيون حرارتي مرطوب عمل مي كنند كه در آن از بخار تحت فشار براي استريل و ضدعفوني كردن وسايل داخل محفظه استفاده مي شود. معمولاً آب در دماي 100 درجه سانتي گراد با فشار طبيعي مي جوشد. اگر فشار را افزايش دهيم، نقطه جوش آب افزايش پيدا مي كند.
همچنين فشار بالا باعث نفوذ سريع تر گرما به قسمت هاي عميق مواد و رطوبت موجود در بخار باعث انجماد پروتئين ها مي شود. به دليل همين ميكروب ها از بين مي روند و احتمال برگشت دوباره آن ها در محفظه را صفر مي رسد.
دستگاه اتوكلاو آب را به دماي 121 سانتي گراد مي رسد و هنگامي كه آب با اين سطح از دما و فشار 15 با مواد و ظروف داخل محفظه تماس پيدا مي كند، ميكروب ها از بين مي روند و وسايل استريل مي شوند.
بعد از تمام شدن مرحله هاي استريل سازي (كه به ميزان آلودگي مواد داخل محفظه بستگي دارد)، فشار از داخل محفظه به كمك سوپاپ خارج مي شود. سپس فشار داخل محفظه كاهش پيدا مي كند و مانند فشار محيط مي شود، اين در حالي است كه اجزاي داخل محفظه براي مدتي داغ مي مانند.
نحوه كار كردن با اتوكلاو آزمايشگاهي
همان طور كه در بخش قبلي اين مقاله براي شما گفتيم، اتوكلاو آزمايشگاهي در دماي 121 درجه سانتي گراد با استفاده از بخار 15 psi فشار و به مدت حداقل 30 دقيقه كار مي كند.
در هنگام استفاده از دستگاه اتوكلاو بايد طبق مراحل زير پيش برويد:
قبل از شروع به كار و استفاده از اتوكلاو آزمايشگاهي بايد بررسي كنيد كه از چرخه قبلي، موادي بجا نمانده باشد.
سپس به مقداري كافي آب، داخل محفظه بريزيد.
در مرحله بعد موادي كه نياز دارند استريل شوند، داخل محفظه قرار دهيد.
سپس درب محفظه و پيچ هاي آن را محكم ببنديد تا از هوابندي اتوكلاو اطمينان كامل را داشته باشيد و بعد مي توانيد بخاري برقي را روشن كنيد.
سوپاپ هاي ايمني را به منظور حفظ فشار مورد نظر در محفظه تنظيم كنيد.
زماني كه آب داخل محفظه به جوش آمد، مخلوط آب و هوا اجازه خروج مواد از لوله تخليه را مي دهند.
بعد از آن، لوله زهكشي بسته مي شود و به بخار داخل اجازه مي دهد تا به دما و فشار دلخواه برسد.
پس از اينكه بخار به فشار دلخواه رسيد، اتوكلاو سوت مي كشد تا بتواند فشار اضافي را از محفظه خارج كند.
بعد از سوت كشيدن، اتوكلاو براي مراحل پاياني استريل را انجام مي دهد كه معمولاً 15 دقيقه طول مي كشد.
سپس بخاري برقي خاموش مي شود و به دستگاه اجازه مي دهد تا دمايش هم سطح محيط شده و سرد شود.
در اين مرحله لوله تخليه باز و هوا از خارج به اتوكلاو وارد مي شود.
https://hakimazma.com/%d8%af%d8%b3%d8%aa%da%af%d8%a7%d9%87/%da%a9%d9%88%d8%b1%d9%87/
در انتها مي توانيد درب اتوكلاو آزمايشگاهي ببنديد. در اين مرحله مواد استريل شده از داخل محفظه خارج مي گردد.
براي استفاده از مدل هاي ديگر اتوكلادها بهتر است ابتدا روش استفاده آن را مطالعه كرده سپس از آن استفاده كنيد. چراكه مراحل برخي از اتوكلاوها با يكديگر متفاوت است.
برچسب: ،
ادامه مطلب